ହରିହର ତ୍ରିପାଠୀ, ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକ
ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ସରକାର ଏକ ‘ସର୍ବଦଳୀୟ ବୈଠକ’ ଡକାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ସେଠାକାର ପରିସ୍ଥିତି କେତେ ଗମ୍ଭୀର ଏବଂ ଏହା ଭାରତ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ। ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା (ତେଲ), ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସେଠାରେ ରହୁଥିବା କୋଟି କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଓ ମିଳିତ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି।
ଭାରତ ସବୁବେଳେ ‘ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା’ (Strategic Autonomy) ନୀତିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ସହ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ଏବଂ କୌଣସି ଆଞ୍ଚଳିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ନ ଛନ୍ଦି ହେବା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସଙ୍କଟ ଏହି ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କଷ୍ଟକର କରିଦେଇଛି। ଯଦି ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ବଢ଼େ, ତେବେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତେଲ ଦର ବଢ଼ିବ ଏବଂ ଗଲ୍ଫ ଦେଶରେ ରହୁଥିବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭାରତୀୟଙ୍କ ଜୀବନ ବିପଦରେ ପଡ଼ିବ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ବୈଦେଶିକ ନୀତି କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନ ହୋଇ ସବୁ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ଏକମତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଏହି ସର୍ବଦଳୀୟ ବୈଠକ ଏକ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଦେଶ ବାହାରେ ଥିବା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜକୁ ସାମନା କରିବା ପାଇଁ ଦେଶ ଭିତରେ ଏକତା ଦରକାର। ଯଦି ଆମର ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିବେ, ତେବେ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଭାରତର ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତି ବଢ଼ିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ତେଲ ଆମଦାନୀ ହେଉ ବା ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଯୋଜନା—ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇପାରିବ।
ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରୁ ଆସିଥାଏ। ସେଠାରେ ସାମାନ୍ୟ ଅଶାନ୍ତି ଦେଖାଦେଲେ ଭାରତରେ ତେଲ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପକେଟ୍ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। ଏହି ସଙ୍କଟ ଆମକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି ଯେ, ନିଜର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆମକୁ ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାକୁ ହେବ।
ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭାରତୀୟ ଗଲ୍ଫ ଦେଶରେ କାମ କରି ଦେଶକୁ ବହୁ ପରିମାଣର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ପଠାଉଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ବଡ଼ ବଡ଼ ଅଭିଯାନ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିବା ଭାରତୀୟଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ଦୃଢ଼ ‘କଣ୍ଟିଜେନ୍ସି ପ୍ଲାନ’ ବା ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଏହି ସଙ୍କଟ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଛିଡ଼ା କରିଛି—ଭାରତ କେବଳ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦେଖି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେବ ନା ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତିରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ? ଏହା ଉପରେ ଗଭୀର ଆଲୋଚନା ଆବଶ୍ୟକ।
ଶେଷରେ, ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା। ଏହା କେବଳ କୂଟନୀତିର ପରୀକ୍ଷା ନୁହେଁ, ବରଂ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ପରିପକ୍ୱତାର ପରୀକ୍ଷା। ଯଦି ଆମେ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା, ତେବେ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା କରିବା ସହ ଭାରତ ବିଶ୍ୱରେ ଏକ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବେ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ।
